 |
||||||||
 |
||||||||
Kredyty mieszkaniowe w prawie polskim |
||||||||
|
||||||||
|
|
Definicja umowy kredytu Udzielenie kredytu (kredytowanie) następuje na podstawie umowy. Inna okoliczność, w efekcie wystąpienia której dochodzi do przejścia pewnej wartości ekonomicznej między majątkami oznaczonych osób, połączonego z powstaniem obowiązku zwrotu tej wartości przez osobę, która przysporzenie uzyskała (np. bezpodstawne wzbogacenie), nie jest udzieleniem kredytu. Rozróżnienie to ma podstawowe znaczenie, albowiem inne przepisy stosuje się do udzielenia kredytu (niezależnie od tego na podstawie jakich przepisów kredytowanie następuje), inne zaś do pozostałych przesunięć majątkowych połączonych z obowiązkiem zwrotu. Forma umowy kredytu Artykuł 69 ust. 2 pr.bank. nakłada powinność zawarcia umowy kredytu w formie pisemnej, lecz ustawa milczy na temat rygoru niezachowania formy, co oznacza, że w braku zadośćuczynienia wymogowi formy, na fakt dokonania czynności (zawarcia umowy), dowód ze świadków i dowód z przesłuchania stron są niedopuszczalne (art. 74 § 1 k.c.). Bank jako kredytodawca Zawarcie umowy o analogicznej do umowy kredytu treści, przez występujący w roli kredytodawcy podmiot niebędący bankiem, ma skutki cywilnoprawne i może mieć konsekwencje karnoprawne. W aspekcie cywilnoprawnym umowa taka nie jest umową kredytu, lecz pożyczką (art. 720 k.c.). W przypadku, gdyby quasi-bank zorganizował swoją działalność tak, że udzielałby pożyczek wykorzystując środki pieniężne z deponowanych u niego wkładów innych osób i otrzymał z tego tytułu oprocentowanie, prowizję, opłatę lub inne wynagrodzenie obowiązany byłby je zwrócić - art. 170 pr.bank. Kredytobiorca Kredytobiorcą może być teoretycznie każdy uczestnik obrotu cywilnoprawnego mający odpowiednią zdolność prawną. Pewne ograniczenia mogą jednak wynikać z przepisów szczególnych, zamieszczonych zarówno w Prawie bankowym, jak i innych aktach normatywnych. Terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych Kredyt może być postawiony do dyspozycji jednorazowo w pełnej kwocie lub może być podzielony na klika mniejszych kwot oddawanych do dyspozycji kredytobiorcy w różnych terminach - są to tzw. transze kredytu. W wypadku nieokreślenia tych okoliczności należy przyjąć, że kwota kredytu powinna być oddana do dyspozycji kredytobiorcy jednorazowo w całości, niezwłocznie po wezwaniu banku do spełnienia świadczenia (art. 455 k.c.) Termin spłaty kredytu Artykuł 69 ust. 1 stanowi, że oddanie środków pieniężnych do dyspozycji kredytobiorcy następuje na czas oznaczony w umowie, co należy rozumieć w ten sposób, że umowa kredytu powinna zawierać określenie terminu spłaty kredytu. Powyższe znajduje dodatkowe, aczkolwiek zbędne potwierdzenie w treści ust. 2 tego artykułu, gdzie wśród przykładowo wymienionych postanowień umowy kredytu, które z woli ustawodawcy powinny znaleźć się w jej treści, jeszcze raz wymienia się ten termin spłaty kredytu (pkt 4 in fine). Zasady spłaty kredytu Zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 4 in principio umowa kredytu powinna określać zasady spłaty kredytu. Przez zasady spłaty kredytu należy rozumieć zasady w potocznym tego słowa znaczeniu - podstawy, reguły, na których opiera się spłata kredytu. Zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu Gdyby bank zaniechał zastrzeżenia tych uprawnień w umowie, to nie mógłby ich wykonywać, np. żądać od kredytobiorcy przedstawienia innych dokumentów lub informacji aniżeli te, po które może sięgnąć w oparciu o wymienione ostatnio przepisy (zob. uwagi do art. 70). Sposób zabezpieczenia spłaty kredytu Każdy kredyt udzielony przez bank jest obciążony ryzykiem jego niespłacenia. Banki dysponują szerokim wachlarzem instrumentów prawnych służących ograniczeniu zarówno ryzyka kredytowego jako takiego, jak i niwelowania skutków jego realizacji. O ile ograniczeniu ryzyka służy przede wszystkim instytucja zdolności kredytowej, to eliminacji skutków niespłacenia kredytu służą prawne zabezpieczenia kredytów. Waluta kredytu Artykuł 69 ust. 2 pkt 2 pr.bank. in fine stanowi, że umowa kredytu powinna określać walutę kredytu. W literaturze wyrażono pogląd, że brak oznaczenia waluty w treści umowy kredytu powoduje nieważność tej umowy (tak np. I. Heropolitańska (w:) W. Góralczyk (red.), Prawo..., s. 13). Tego zapatrywania nie można zaakceptować. Zgodnie bowiem z zasadą walutowości, zobowiązania pieniężne na obszarze RP mogą być wyrażone tylko w pieniądzu polskim, chyba że ustawa przewiduje wyjątek (art. 358 k.c.). Z przywołanego przepisu pośrednio wynika, iż w sytuacji nieoznaczenia waluty w umowie należy przyjąć, że kredytu udzielono w walucie polskiej. Cel kredytowania Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 pr.bank., zobowiązanie banku do oddania do dyspozycji kredytobiorcy kwoty środków pieniężnych ma następować z przeznaczeniem tych środków na określony cel (zbyteczne jest powtórzenie tego postanowienia w treści art. 69 ust. 2 pkt 3 pr.bank., gdzie mowa jest dokładnie o tym samym - powinności określenia w umowie kredytu celu, na który kredyt został udzielony). Oznacza to, że wskazanie celu kredytowania jest elementem koniecznym umowy kredytu. Niespełnienie komentowanego wymogu oznacza, że zawarta umowa, jako umowa kredytu nie istnieje, albowiem z punktu widzenia definicji (art. 69 ust. 1 pr.bank.) jest niekompletna. Natomiast przy zachowaniu wszystkich przesłanek, od których zależy ważność czynności prawnej, umowa ta mogłaby funkcjonować w obrocie jako pożyczka lub umowa nienazwana. Niniejsze informacje pochodzą z książki F. Zoll
(red.), A. Adamek, K. Bitner-Przybylska, M. Brożyna, M. Chudzik,
A. Frań, I. Karasek, K. Kohutek, K. Korus, R. Kwaśnicki, J. Lachner,
J. Molis, M. Olczyk, K. Płończyk, P. Podlasko, M. Porzycki, A. Rataj,
D. Rogoń, M. Rusinek, M. Spyra, T. Spyra, S. Szuster, P. Tereszkiewicz,
A. Wacławik, F. Wejman, M. Wyrwiński. Prawo bankowe. Komentarz, Tom
I i II, Zakamycze, 2005. Informacje zostają przytoczone na prawach
cytatu, stosownie do art. 29 ust. 2 ustawy Prawo autorskie (tekst
jedn. Dz.U.06.90.631). |
|
|
||||
